सामाजिक विज्ञान महत्त्व

अलिकडच्या वर्षांत स्टेम (विज्ञान, तंत्रज्ञान, अभियांत्रिकी आणि गणित) विज्ञानांना सरकार, विद्यापीठ इत्यादींकडून बहुतांश गुंतवणूक आणि पाठिंबा मिळाला आहे, हे विषय यात काही शंका नाही, तरी सामाजिक शास्त्राचे महत्त्व दुर्लक्षित केले जाऊ नये. खरं तर, सामाजिक आणि प्राथमिक काळजी, न्याय व्यवस्था आणि व्यवसाय यासारख्या क्षेत्रात काही मोजक्या नावांनाच सामाजिक विज्ञान अत्यंत महत्वाचे आणि आवश्यक आहे. म्हणूनच ही शैक्षणिक असंतुलन दूर करणे आणि सामाजिक विज्ञानांना अधिक पाठबळ देणे फार महत्वाचे आहे.

बर्‍याच लोकांसाठी “सामाजिक विज्ञान” हे शब्द सामाजिक कार्यकर्ते किंवा शिक्षकांच्या प्रतिमेवर दृष्टिकोन ठेवू शकतात, परंतु या शिस्त अंतर्गत उपलब्ध असलेल्या भूमिकांच्या श्रेणीचा तसेच त्यावरील विस्तीर्ण जगावर होणारा प्रभाव हा एक व्यापक गैरसमज आहे. सर्वसाधारणपणे, सामाजिक विज्ञान समाजाच्या अभ्यासावर आणि समाजातील व्यक्तींमधील संबंधांवर लक्ष केंद्रित करते.

अर्थशास्त्र, राज्यशास्त्र, समाजशास्त्र, इतिहास, पुरातत्वशास्त्र, मानववंशशास्त्र आणि कायदा या विषयांसह सामाजिक विज्ञान विषयांचे विस्तृत वर्णन करते. एसटीईएम विज्ञानांच्या तुलनेत सामाजिक विज्ञान विज्ञान आणि नावीन्यपूर्ण कार्य कसे करते याबद्दल अंतर्दृष्टी प्रदान करण्यास सक्षम आहे – प्रत्यक्षात ते विज्ञान आहे. विशेषतः, सामाजिक शास्त्रज्ञ अनेक विश्लेषक आणि संप्रेषण कौशल्यांनी सुसज्ज आहेत जे अनेक उद्योग आणि संस्थांमध्ये महत्वाचे आहेत.

सामाजिक शास्त्रज्ञ काय करतात?
हिंसक गुन्हेगारी, वैकल्पिक उर्जा आणि सायबर सुरक्षा यासारख्या जगाच्या बर्‍याच मोठ्या समस्यांचे निराकरण करण्यात सामाजिक शास्त्रज्ञांचा सहभाग आहे. त्यांचा समाजाच्या प्रत्येक भागावर खोल परिणाम झाला आहे.

संसर्गजन्य रोगांच्या लढाईत सामाजिक विज्ञान जी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावू शकते ती आहे. अचूक उदाहरण म्हणजे पश्चिम आफ्रिकेतील अलीकडील इबोला संकट. या समस्येचे निराकरण करण्याचा एक भाग नैसर्गिकरित्या त्या रोगजनकांच्या स्पष्टीकरणानुसार विकसित होण्यावर आणि औषधांमध्ये गुंतवणूक वाढविण्यावर विश्रांती घेत असतानाही, अनेक सामाजिक विज्ञानाच्या गरजादेखील आहेत.

विशेषतः या आजाराने पीडित लोक तसेच ज्यात राहात आहेत त्या विस्तीर्ण समाजाला समजून घेणे आवश्यक होते. उदाहरणार्थ, हात धुणे आणि इतर स्वच्छताविषयक वर्तन यासारख्या गोष्टींकडे लोकांच्या वृत्तीचे स्वरूप कसे होते हे डॉक्टरांना समजणे आवश्यक आहे. राज्ये का अपयशी ठरतात आणि त्यांचे पुनर्बांधणी आणि सशक्तकरण कसे केले जाऊ शकते यासारख्या मोठ्या सामाजिक प्रश्नांची चौकशी करणे देखील आवश्यक होते. याव्यतिरिक्त, इबोलाविरूद्धच्या लढाईसाठी प्रशासन, बाजार, औषध किंमत, मानव संसाधन, निधी उभारणी आणि नेतृत्व या क्षेत्रातील तज्ञांची आवश्यकता होती.

वैद्यकीय क्षेत्रातील इतर विषयांवर, समाजशास्त्रज्ञांना पुष्कळ काही उपलब्ध आहे आणि ते यूकेमध्ये विविध संस्थांशी काम करत आहेत. उदाहरणार्थ, संशोधक सध्या कर्करोगाच्या रूग्ण आणि त्यांचे काळजीवाहक कर्करोगाच्या विज्ञानातील अलीकडील व चालू असलेल्या बदलांना कसे समजतात याचा अभ्यास करीत आहेत. सामाजिक रुग्णालयांमधील रुग्णांच्या अनुभवाचे स्पष्ट चित्र प्रदान करण्यासाठी सामाजिक शास्त्रज्ञ राष्ट्रीय आरोग्य संस्थेसमवेत काम करत आहेत. झोपेच्या कमकुवत होण्याच्या संभाव्य कारणांवर समाजशास्त्रज्ञ मेडिकल रिसर्च कौन्सिलबरोबर काम करत आहेत.

सामाजिक विज्ञानाच्या इतर उदाहरणे विपुल आहेत. युनायटेड किंगडमचे संरक्षण मंत्रालय जगाला अधिक चांगल्याप्रकारे समजून घेण्यासाठी आणि दररोज सामोरे जाणा security्या संरक्षण आणि सुरक्षा आव्हानांना हाताळण्यासाठी अधिक सक्षम होण्यासाठी थिंकटँक आणि विद्यापीठांमधील सामाजिक शास्त्रज्ञांचा वापर करते.

दुसर्‍या एक मनोरंजक उदाहरणात, चोरी करणे अधिक कठीण असलेल्या कार कशा तयार कराव्यात याचा शोध घेण्यासाठी यूकेच्या गृह कार्यालयाने अभियंते, गुन्हेगारीतज्ज्ञ आणि वाहन उत्पादक यांना एकत्र केले. गुन्हेगारीशास्त्रज्ञ लोक चोरी का करतात याची कारणे तसेच त्यांच्या पद्धती याविषयी अंतर्दृष्टी या प्रकल्पाला विशेष महत्त्व आहे.

व्यावसायिक जगात सामाजिक शास्त्रज्ञांनाही मोठी मागणी आहे. उदाहरणार्थ, ईझीझीट ग्राहक डेटा संशोधन केंद्राचे प्रायोजकत्व करते, जे भौगोलिक-डेमोग्राफिक मॅपिंगचा वापर करून आपल्या ग्राहकांच्या सेवांचा वापर, प्रवासी नमुने, विमानतळांवरील प्रवेश आणि बरेच काही यासंबंधी माहिती प्रदान करण्यासाठी भौगोलिक-डेमोग्राफिक मॅपिंगचा वापर करते.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *